یلدا و زایش دوباره خورشید مبارک
25 آذر 94 - 16:09  | 476 بازدید

می گویند فقط یک دقیقه طولانی تر از شب های دیگر است. اما همین یک دقیقه کافی است تا بهانه ای برای جشن و سرور باشد، بهانه ای برای دور هم بودن، بهانه ای برای دوست داشتن و بهانه ای برای گرامیداشت فرهنگی آیینی و طبیعت دوستی...

بر اساس اطلاعات موجود خورشید در حرکت سالانه خود، در آخر پاییز به پایین‌ترین نقطه افق جنوب شرقی می‌رسد که موجب کوتاه شدن طول روز و افزایش زمان تاریکی شب می‌شود. اما از آغاز زمستان یا انقلاب زمستانی، خورشید بار دیگر به سوی شمال شرقی باز می‌گردد که نتیجه آن افزایش روشنایی روز و کاهش شب است. به عبارت دیگر، در شش‌ماهه آغاز تابستان تا آغاز زمستان، در هر شبانه‌روز خورشید اندکی پایین‌تر از محل پیشین خود در افق طلوع می‌کند تا در نهایت در آغاز زمستان به پایین‌ترین حد جنوبی خود با فاصله 5/23 درجه از شرق یا نقطه اعتدالین برسد.

از این روز به بعد، مسیر جابجایی‌های طلوع خورشید معکوس شده و دوباره به سوی بالا و نقطه انقلاب تابستانی باز می‌‌گردد. آغاز بازگشت خورشید به سوی شمال‌شرقی و افزایش طول روز، در اندیشه و باورهای مردم باستان به عنوان زمان زایش یا تولد دیگرباره خورشید دانسته می‌شد به طوری که آن را گرامی ‌و فرخنده می‌داشتند.

در گذشته، آیین‌هایی در این هنگام برگزار می‌شده است که یکی از آنها جشنی شبانه و بیداری تا بامداد و تماشای طلوع خورشید تازه متولد شده، بوده است. جشنی که از لازمه‌های آن، حضور کهنسالان و بزرگان خانواده، به نماد کهنسالی خورشید در پایان پاییز بوده است، و همچنین خوراکی‌های فراوان برای بیداری درازمدت که مثل انار و هندوانه و سنجد، به رنگ سرخ خورشید باشند.

امروزه می‌توان تولد خورشید را آن گونه که پیشینیان ما به نظاره می‌نشسته‌اند، تماشا کرد. در دوران باستان بناهایی برای سنجش رسیدن خورشید به مواضع سالانه و استخراج تقویم ساخته می‌شده که یکی از مهمترین آنها چارتاقی نیاسر کاشان است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این بنا به گونه‌ای طراحی و ساخته شده است که می‌توان زمان رسیدن خورشید به برخی از مواضع سالانه و نیز نقطه انقلاب زمستانی و آغاز سال نو میترایی را با دقت تماشا کرد و تشخیص داد. چارتاقی نیاسر بنایی است که تولد خورشید به طور ملموس و قابل تماشا در آن دیده می‌شود. این ویژگی را چارتاقی «بازه هور» در راه نیشابور به تربت حیدریه و در نزدیکی روستای رباط سفید، نیز داراست که البته فعلاً دیواری نوساخته و الحاقی مانع از دیدار پرتوهای خورشید می‌شود. هر ساله مراسم دیدار طلوع و تولد خورشید در چارتاقی نیاسره با حضور دوستداران ستاره‌شناسی در کاشان برگزار می‌‌شود.

در زمان ابوریحان بیرونی به دی ماه، «خور ماه» (خورشید ماه) نیز می‌گفتند که نخستین روز آن خرم روز نام داشت و ماهی بود که آیین‌های بسیاری در آن برگزار می‌شد. از آن جا که خرم روز، نخستین روز دی ماه، بلندترین شب سال را پشت سر دارد پیوند آن با خورشید معنایی ژرف می‌یابد. از پس بلندترین شب سال که یلدا نامیده می‌شود خورشید از نو زاده می‌شود و طبیعت دوباره آهنگ زندگی ساز می‌کند و خرمی‌ جهان را فرا می‌گیرد.

حافظ در شب یلدا

معمولاً در شب یلدا رسم بر این است که صاحب‌خانه، دیوان حافظ را به بزرگتر فامیل می‌دهد. سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگِ مجلس، این جمله را می‌گوید و تفعلی به گنجینه حافظ می‌زند: «ای حافظِ شیرازی/ تو محرم هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآن مجیدی که در سینه داری...» یا هر چیزی شبیه به این. این رسم یکی از رسوم پرطرفدار شب یلدا است

 

 

ای نسیم سحر آرامگه یار کجاست

منزل آن مه عاشق کش عیار کجاست

شب تـار است و ره وادی ایمـــن در پیش

آتش طــور کـــجا موعــــد دیــدار کــــجاست

هــر کــــه آمـــد به جهان نقش خرابـــــی دارد

در خـــرابات بگــــویید کــــه هشیـــار کـــجاست

آن کــــس است اهـــل بشارت کــــــه اشارت داند

نکــــته‌ها هست بســـی محـــرم اســـرار کــجاست

هـــــر ســــر مـــوی مــــرا بـا تـــو هـــزاران کــــار است

مـــا کـــجاییـــم و مـــلامـــت گـــر بـــی‌کـــار کـــجاست...

حافظ

برچسبها : ،
به اشتراک بگذارید:

نظرات ارسالی:

نام: Jady 14 دی 1395 ساعت 01:10

The forum is a breghtir place thanks to your posts. Thanks! http://boytcuxtn.com [url=http://znjlie.com]znjlie[/url] [link=http://wuohkqs.com]wuohkqs[/link]

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Bucky 14 دی 1395 ساعت 01:10

I really wish there were more areiclts like this on the web. http://lvhrocyg.com [url=http://hdppexbsw.com]hdppexbsw[/url] [link=http://vmwslppqj.com]vmwslppqj[/link]

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Fannie 13 دی 1395 ساعت 08:10

In awe of that answre! Really cool!

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Carli 13 دی 1395 ساعت 08:10

I've been lokniog for a post like this forever (and a day)

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Sequoia 13 دی 1395 ساعت 01:10

A little rationality lifts the quality of the debate here. Thanks for corntibuting! http://sorfxvaf.com [url=http://wkuqzujfupy.com]wkuqzujfupy[/url] [link=http://wtzanrwds.com]wtzanrwds[/link]

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Gina 13 دی 1395 ساعت 01:10

It's great to find somonee so on the ball http://flesuvwuvrw.com [url=http://fyeffjlf.com]fyeffjlf[/url] [link=http://jlmkhc.com]jlmkhc[/link]

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Sherry 11 دی 1395 ساعت 07:10

I'd vetrnue that this article has saved me more time than any other.

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Bertie 11 دی 1395 ساعت 07:10

I'm impressed! You've managed the almost imbelsipso.

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Dweezil 10 دی 1395 ساعت 04:10

Hey, sutble must be your middle name. Great post!

نظر دهید - پسندیدم 0

نام: Buffie 10 دی 1395 ساعت 04:10

Frankly I think that's ablsuotely good stuff.

نظر دهید - پسندیدم 0

نظر بنویسید:

security code