گیلان فردا، شهلا ابراهیم زاده اصلی- دفن غیربهداشتی زباله در گیلان طی سالیان متمادی و شیرابه های ناشی از زباله های تر که وارد آب های سطحی و چشمه های زیرزمینی می شوند، آسیب های زیادی بوجود آورده که اگر جلوی این معضل گرفته نشود، بیش از پیش دچار خسران خواهیم شد.

محمود ملکوتی‌خواه، رییس مرکز ملی نظارت و ارزیابی عملکرد سازمان برنامه و بودجه روز پنج شنه (7 خرداد) با هدف بازدید میدانی از وضعیت پسماند و پروژه های مرتبط در گیلان، سفری به این استان داشتند. این بازدید که به نمایندگی از دکتر پورمحمدی، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان برنامه و بودجه انجام شد شامل کارخانه کمپوست در حال احداث لنگرود، مرکز دفن پسماند تموشل لاهیجان، دفنگاه زباله در سراوان رشت و کارخانه کمپوست رشت بود.
در پایان این بازدیدها، نظر ایشان را جویا شدیم که در ادامه می خوانید؛

لطفا ارزیابی کلی از سفرتان را بفرمایید؟
به نظر می رسد استان گیلان از ظرفیت های زیادی برخوردار است که می توانند به منبع ثروت و اشتغال تبدیل شوند. به عنوان مثال زباله، به جای آنکه صرفا به عنوان یک معضل دیده شود، می تواند در صورت مدیریت صحیح، به یک فرصت اقتصادی قابل توجه تبدیل شود.
در بازدیدی که از کارخانه کمپوست رشت داشتم، این واحد در تبدیل بخش عمده ای از زباله تر به کود و زباله خشک و مواد قابل فروش به موفقیت نسبی رسیده است. فرآیندی که در کارخانه کمپوست رشت شاهد بودیم نشان می دهد 85 درصد از پسماند می تواند ارزش افزوده ایجاد کند و به در آمدهای پایدار برای شهرداری ها تبدیل شود.
بنابراین با توجه به اینکه صنعت کمپوست و بازیافت، صنعتی درآمدزا است، باید از سرمایه گذارانی که در این حوزه فعالیت می کنند حمایت کرد. باحمایت استاندار محترم، سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان و همکاری رسانه های استان، می توان فعالان بخش خصوصی را تشویق کرد تا با استفاده از دانش فنی روز، نسبت به توسعه زیرساخت های فرآوری پسماند در گیلان اقدام کنند.

استان گیلان به دلیل دفن غیر اصولی زباله طی سالیان متمادی، با مخاطرات زیست محیطی زیادی روبرو است. شما چه راه حلی برای برون رفت از این وضعیت پیشنهاد می کنید؟
به نظر من فرآوری زباله تا حد زیادی گره گشا است. اگر تمام استانداردها و فرآیندها در این صنعت انجام شود، می توان نتایج بسیار خوبی گرفت. در همین بازدیدی که داشتم اگر در زنجیره های آخر همه فرآیندها درست انجام شود، کودی که می توانند عرضه کنند قابل توجه است. به گفته دست اندرکاران این کارخانه کمپوست، حتی یک کیلو از آن کود هم در انبار باقی نمی ماند. کارخانه کمپوست رشت یک نمونه ای است که بخشی از فرآیند را درست انجام داده ولی بخش دیگر فرآیند هنوز درست انجام نمی شود. اما در کل نسبت به کارخانه های مشابه خود، موفق ارزیابی می شود. این موضوع نه تنها از نظر اقتصادی توجیه پذیر است، بلکه گامی بلند در راستای کاهش مخاطرات زیست محیطی و افزایش سلامت جامعه خواهد بود.

شما در بازدیدی که داشتید گفتید ما نقشه راه در حوزه پسماند نداریم. البته این انتظار می رفت که طی چند دهه گذشته برنامه ریزان و قانونگذاران چنین نقشه راهی را تهیه می کردند.
در وهله اول سازمان برنامه و بودجه باید نقشه راه، سیاست کلان دولت و نقش شرکت های دانش بنیان را در این حوزه مشخص می کرد. در حالی که ما منابع و ظرفیت های خوبی در بخش شرکت های دانش بنیان داریم و همچنین قوانینی داریم تحت عنوان بهبود زیست فناوری در حوزه های پیشران و اقتدار آفرین که اگر جا می افتاد و از همان منابع پیشران معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان رئیس جمهوری با همکاری سازمان برنامه و بودجه استفاده می کردند، برای شرکت هایی که ایده های خوبی دارند اما سرمایه ندارند، از این محل می توانستند به اینها کمک کنند و بسیاری از این شرکت ها می توانستند در حوزه پسماند ایده های خلاقانه خود را ارایه داده و عملیاتی کنند.
البته سال ها پیش قانون مدیریت پسماند نوشته شد. ولی ما قانون مدیریت پسماند را رها کرده و بسنده کردیم به یک سری آیین نامه ها و بخش نامه ها. یعنی کسی نیامد بگوید نوع فرآیند مورد نظر ساماندهی پسماند در استان های شمالی با استان های خشک و یا حتی استان های ساحلی جنوبی باید متفاوت باشد. چون به لحاظ شرایط آب و هوایی و اقلیمی استان های شمالی متفاوت هستند با سایر استان ها و حتی استان های ساحلی شمالی با استان های ساحلی جنوبی نیز تفاوت هایی دارند. بنابراین برنامه مدیریت پسماند در اینجا با سایر استان ها باید فرق داشته باشد.

شایان ذکر است در پایان این گفت و گو رئیس مرکز ملی نظارت و ارزیابی عملکرد سازمان برنامه و بودجه ابراز امیداواری کرد با پیگیری و مطالبه گری استان و حمایت از طرح های نوآورانه در حوزه پسماند، بتوانیم شاهد یک نظام مدیریت پسماند پایدار در گیلان باشیم که هم منافع اقتصادی مردم را تامین کند و هم حافظ محیط زیست ارزشمند استان باشد.

(عکس ها: گیلان فردا)