گیلان فردا، ساناز فرزانه-در روزگاری که زندگی با شتاب، فشارهای اقتصادی، دغدغههای اجتماعی و حجم انبوهی از اخبار تلخ همراه شده است، انسان بیش از هر زمان دیگری به روزنهای برای آرامش و امید نیاز دارد. یکی از این روزنهها، هنر است؛ پدیدهای که از دیرباز همدم انسان بوده و همواره راهی برای بیان احساسات، اندیشهها و آرزوهای او فراهم کرده است.
به نظر کارشناسان، هنر فقط وسیلهای برای خلق زیبایی نیست، بلکه میتواند کیفیت زندگی فردی و اجتماعی را نیز ارتقا دهد.
شاید یک تابلوی نقاشی نتواند مشکلات اقتصادی را حل کند، یک قطعه موسیقی نتواند اختلافات اجتماعی را از میان بردارد یا یک نمایشنامه نتواند همه آسیبهای فرهنگی را درمان کند؛ اما هنر این توانایی را دارد که نگاه انسان را تغییر دهد.
هنر، زبان مشترک انسانهاست؛ زبانی که مرز، قومیت، جنسیت، سن و حتی زبان گفتاری را پشت سر میگذارد. وقتی مردم در یک کنسرت، نمایشگاه، جشنواره یا تئاتر کنار یکدیگر قرار میگیرند، تجربهای مشترک را زندگی میکنند. همین تجربههای مشترک، حس تعلق، همدلی و گفت و گو را تقویت میکند؛ عناصری که هر جامعهای برای حفظ انسجام خود به آن ها نیاز دارد.
از سوی دیگر، حضور هنر در زندگی روزمره، روحیه خلاقیت را تقویت میکند. خانهای که با یک اثر هنری جان گرفته، شهری که دیوارهایش با نقاشی های زیبا و المان های هنری آراسته شده فضایی دلنشینتر و انسانیتر میآفریند. چنین فضاهایی نهتنها بر روحیه افراد تأثیر میگذارند، بلکه احساس مسئولیت، احترام و امید را نیز در جامعه افزایش میدهند.
امروزه بسیاری از پژوهشگران علوم اجتماعی و روانشناسی نیز بر نقش هنر در کاهش اضطراب، افزایش نشاط اجتماعی و تقویت سلامت روان تأکید دارند. هنر فرصتی فراهم میکند تا انسان برای لحظاتی از هیاهوی زندگی فاصله بگیرد، با خود خلوت کند و جهان را از زاویهای متفاوت ببیند. این تجربه، سرمایهای ارزشمند برای ساختن جامعهای آرامتر و مهربانتر است.
بنابراین، اگرچه هنر بهتنهایی همه مشکلات جامعه را حل نمیکند، اما میتواند روح جامعه را زنده نگه دارد. جامعهای که برای هنر ارزش قائل است، برای خلاقیت، گفتوگو، زیبایی و انسان نیز ارزش بیشتری قائل خواهد بود. شاید هنر نتواند یک شبه جهان را تغییر دهد، اما بیشک میتواند انسانهایی تربیت کند که جهان را بهتر از دیروز بسازند.
از این پس سعی خواهیم کرد در مجله «گیلان فردا» با طرح این سوال کلی که هنر چه جایگاهی در زندگی روزمره دارد، با پرداختن به کلیاتی از هنرهای مختلف (کلاسیک و مدرن)، نقش هنر را به لحاظ اجتماعی-روانشناختی-اقتصادی در زندگی روزمره مورد بررسی قرار دهیم.
(تصویر از اینترنت-نقاشی جیغ، اثر هنرمند نروژی ادوارد مونک، که در سال ۱۸۹۳ خلق شده است.)