گیلان فردا، شهلا ابراهیم زاده اصلی- مسائل و چالش‌های زیست‌محیطی استان با حضور رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان، معاونان و کارشناسان مرتبط این سازمان و مدیران و نمایندگان دستگاه‌های اجرایی از جمله اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست، اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری، شرکت آب و فاضلاب، سازمان مدیریت پسماند و شهرداری رشت، عصر روز یکشنبه (۵ مهر) در این سازمان مورد بررسی قرار گرفت.

در این نشست، ضمن ارائه گزارش دستگاه‌های مسئول درباره وضعیت محیط‌زیست استان، موضوعاتی همچون احیای تالاب انزلی، کنترل فرسایش و رسوب، کاهش ورود فاضلاب‌های شهری، صنعتی و روستایی و شیرابه پسماند به تالاب، مقابله با گسترش گیاه مهاجم سنبل آبی، افزایش تراز آب تالاب، حفاظت از حریم تالاب و ساماندهی رودخانه‌های زرجوب و گوهررود مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان در این نشست با تأکید بر ضرورت تعیین اولویت پروژه‌های زیست‌محیطی استان، خواستار تبیین دقیق آثار و نتایج اجرای طرح‌ها پس از بهره‌برداری شد و اظهار کرد: لازم است مشخص شود اجرای هر پروژه تا چه اندازه می‌تواند به کاهش چالش‌های زیست‌محیطی استان و بهبود شرایط موجود منجر شود.

احیای تالاب انزلی نیازمند اولویت‌بندی پروژه‌هاست

علیرضا نورانی، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان، با اشاره به ضرورت تبیین دقیق مسائل زیست‌محیطی استان برای مدیران کشوری، گفت: احیای تالاب انزلی، اجرای برنامه‌های آبخیزداری در ۱۱ رودخانه منتهی به تالاب، ساماندهی مدیریت پسماند در پهنه‌های هشت‌گانه و لایروبی و ساماندهی رودخانه‌های زرجوب و گوهررود از مهم‌ترین مسائل زیست‌محیطی استان هستند که باید از ابعاد مختلف مورد بررسی قرار گرفته و اولویت اجرای پروژه‌ها مشخص شود.
وی افزود: با توجه به فرصت باقی‌مانده از دولت چهاردهم، لازم است پروژه‌هایی که از اثربخشی بالاتر و قابلیت اجرایی بیشتری برخوردارند، در اولویت قرار گیرند تا بتوان با تمرکز منابع و اعتبارات، به نتایج ملموس‌تری دست یافت.
نورانی با تأکید بر اهمیت تالاب انزلی برای گیلان و کشور تصریح کرد: تالاب انزلی یک سرمایه ارزشمند زیست‌محیطی است و باید برای حفظ و احیای آن با برنامه‌ریزی دقیق و اجرای اقدامات مؤثر، تلاش کرد؛ این تالاب باید زنده بماند.
رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی گیلان همچنین با اشاره به احصای پروژه‌های اولویت‌دار استان برای ارائه در سفر آتی رئیس‌جمهور به گیلان، گفت: در کنار انجام مطالعات تخصصی پروژه‌های زیست‌محیطی، لازم است منابع و ردیف‌های اعتباری مورد نیاز برای اجرای آن ها نیز پیش‌بینی و تعریف شود.
وی کنترل فعالیت‌ها و اتفاقات در بالادست تالاب انزلی، انجام مطالعات تخصصی برای افزایش تراز آب تالاب، بررسی نیازهای مرتبط با دیواره‌ها و تقویت زیرساخت رودخانه‌ها از طریق اجرای پروژه‌های بهسازی و استانداردسازی را از جمله موضوعاتی دانست که نیازمند بررسی کارشناسی و برنامه‌ریزی دقیق است.
نورانی تأکید کرد: برنامه احیای تالاب انزلی باید به گونه‌ای طراحی و اجرا شود که اقدامات انجام‌شده در نهایت به نتایج ملموس و پایدار منجر شود.

ورود فاضلاب و پسماند؛ از مهم‌ترین تهدیدهای تالاب انزلی

در ادامه این نشست، فرهاد حسینی‌طایفه، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان گیلان، گزارشی از وضعیت تالاب انزلی ارائه کرد.
وی با اشاره به وسعت ۱۹ هزار و ۴۸۵ هکتاری تالاب بین‌المللی انزلی اظهار کرد: سه پناهگاه حیات‌وحش و یک منطقه حفاظت‌شده در مجموعه تالاب انزلی قرار دارد.
حسینی‌طایفه افزود: حوضه آبخیز تالاب انزلی حدود ۳۷۴ هزار هکتار وسعت دارد و سالانه بیش از هزار میلی‌متر بارش در این حوضه ثبت می‌شود. همچنین حدود دو میلیارد مترمکعب آب در سال وارد تالاب می‌شود.
وی گفت: آب ۱۱ رودخانه اصلی و ۳۰ کانال و زهکش به تالاب انزلی وارد می‌شود و این تالاب هر سال میزبان بیش از ۱۰۰ هزار پرنده آبزی برای زمستان‌گذرانی است.
مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گیلان با اشاره به ثبت تالاب انزلی به‌عنوان تالاب بین‌المللی در سال ۱۳۵۴ و ورود آن به فهرست مونترو(تالاب های در معرض خطر) در سال ۱۹۹۳، اظهار کرد: کاهش تراز آب تالاب در مقایسه با تراز آب دریای خزر، یکی از مسائل مهمی است که باید برای مدیریت آن برنامه‌ریزی شود.
وی ورود فاضلاب‌های شهری، صنعتی و روستایی، زه‌آب‌های کشاورزی، پسماند و رسوبات را از مهم‌ترین تهدیدهای تالاب انزلی برشمرد و گفت: ورود روزانه حدود ۲۰۰ هزار مترمکعب فاضلاب شهری و حجم قابل توجهی از پسماند به تالاب، فشار زیادی بر اکوسیستم آن وارد می‌کند.
حسینی‌طایفه همچنین گسترش گونه‌های مهاجم گیاهی و جانوری، به‌ویژه سنبل آبی را از دیگر چالش‌های جدی تالاب عنوان کرد و افزود: این گیاه مهاجم سالانه حدود پنج هزار هکتار از پهنه آبی تالاب انزلی را تحت تأثیر قرار می‌دهد و مقابله با آن نیازمند برنامه‌ای مستمر و علمی است.

اجرای کامل برنامه احیای هفت‌ساله تالاب ضروری است

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست گیلان با اشاره به طرح جامع هفت‌ساله احیای تالاب انزلی که برای سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۵ به تصویب رسیده است، گفت: تکمیل سامانه‌های تصفیه فاضلاب شهرهای پیرامون تالاب، جمع‌آوری پسماند از تالاب و رودخانه‌ها، کنترل رسوب در مناطق کوهستانی، احداث سامانه‌های تصفیه فاضلاب در ۲۸ روستا و مدیریت پسماند از مبدأ، از جمله برنامه‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح بوده که تاکنون تنها بخش‌هایی از آن ها اجرا شده است.
وی بر ضرورت اجرای همزمان اقدامات کوتاه‌مدت و اضطراری در کنار برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت تأکید کرد و افزود: اجرای پروژه‌های علمی و پژوهشی در حوضه تالاب باید در کنار اقدامات اجرایی دنبال شود و آموزش و فرهنگ‌سازی در میان جوامع محلی و ذی‌نفعان نیز مورد توجه قرار گیرد.

پیشنهادهای محیط‌زیست برای بهبود وضعیت تالاب انزلی

حسینی‌طایفه در ادامه، مجموعه‌ای از اقدامات پیشنهادی برای بهبود شرایط تالاب انزلی را مطرح کرد که از جمله آن ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
• _اجرای پروژه‌های تصفیه‌خانه مرکزی شهرها
• _اجرای طرح‌های آبخیزداری و احداث تله‌های رسوب‌گیر در مسیر رودخانه‌ها؛
• _مدیریت آب تالاب انزلی با توجه به ناترازی ایجادشده میان تراز آب تالاب و دریای خزر؛
• _تخصیص حق‌آبه تالاب و رودخانه‌های ورودی آن در فصل تابستان؛
• _کاهش مصرف کود و سم در حوضه آبخیز؛
• _ساماندهی و کنترل پسماندهای شناور در رودخانه‌ها و تالاب؛
• _رفع تصرفات و کنترل آتش‌سوزی‌ها؛
• _افزایش سطح آگاهی و مشارکت مردم از طریق آموزش در سطوح مختلف
***
در ادامه این نشست، علیرضا غیاثی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان گیلان، کامیار مرزبانی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گیلان و مرتضی عاطفی، رئیس سازمان مدیریت پسماند گیلان نیز دیدگاه‌ها و پیشنهادهای خود را درباره مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی استان و راهکارهای بهبود وضعیت موجود ارائه کردند.