گیلان فردا، شهلا ابراهیم زاده اصلی*-️از دیدگاه من، اجرای میدانی سرشماری تجربه‌ای بی‌نظیر و تکرارنشدنی است. شاید نتوانم به‌درستی توضیح دهم چرا چنین احساسی دارم، اما رفتن به میان مردم روستا و شهر و هم‌صحبت شدن با آن‌ها برایم لذتی وصف‌نشدنی دارد. شاید چون همیشه حضور در میان مردم را دوست داشته‌ام؛ به‌ویژه در کنار مردمانی که زندگی را ساده و بی‌تکلف تجربه می‌کنند.
البته اجرای میدانی هر طرحی دشواری‌ها و حساسیت‌های خاص خود را دارد. سرشماری نیز از این قاعده مستثنا نیست و گاهی فعالیت‌های ستادی و میدانی خسته‌کننده می‌شود؛ اما با تمام این تفاسیر، من حضور در میدان و همراهی با دست‌اندرکاران این طرح بزرگ آماری را دوست دارم.
هرچند با وجود همکاری در سه سرشماری، هیچ‌گاه خودم مأمور آمارگیر نبوده‌ام، اما به نظرم آمارگیری و قرار گرفتن در جمع صمیمی مردم شهر و روستا تجربه‌ای ارزشمند است. در میان مردم بودن، به‌خصوص در کنار مردم معمولی و بی‌ادعا، حال‌وهوای دیگری دارد؛ انگار زندگی در چنین لحظاتی معنای واقعی‌تری از خود به نمایش می‌گذارد.
آمارگیری در گرما و سرما، برف و باران هم سختی‌های خودش را دارد. گاهی برای پیدا کردن خانه پاسخگویان باید از یک روستا به روستای مجاور رفت و سگ‌های محلی نیز ممکن است با پارس کردن به استقبالتان بیایند! گاهی پاسخگویی به پرسش‌ها برای افراد چندان خوشایند نیست و زمانی هم ممکن است برای نوشیدن یک استکان چای و رفع خستگی، به آلاچیق یک مرد کشاورز دعوت شوید. برای من، همه این لحظات ناب و ارزشمندند؛ خاطراتی که شاید دیگر تکرار نشوند.
بسیاری از جوانانی که این روزها به‌عنوان مأمور آمارگیر در میدان حضور دارند، شاید در مسیر شغلی آینده خود دیگر فرصتی برای تجربه چنین لحظاتی پیدا نکنند. امسال سرشماری به شیوه نوین ثبتی‌مبنا انجام می‌شود و تنها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد خانوارها نیازمند مراجعه و پاسخگویی به مأموران آمارگیر هستند. در آینده نیز با تکمیل و پیوند سامانه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی، نیاز به مراجعه مستقیم کمتر و دسترسی به آمارهای دقیق و به‌روز آسان‌تر خواهد شد.
اما برای من، جذاب‌ترین بخش ماجرا همچنان حضور در میدان است؛ عبور از کنار شالیزارها و باغ‌های چای، شنیدن صدای مرغ و خروس و اردک، گوش سپردن به صدای رودخانه‌ها و چشمه‌ها و تماشای خانه‌های زیبای روستایی. دیدن گاوها و اسب‌های در حال چرا، درختان میوه و سبزی‌کاری‌های کوچک حیاط خانه‌ها نیز برایم بسیار دوست‌داشتنی است.
گاهی دخترکی موفرفری را می‌بینم که روی ایوان نشسته و عروسکش را محکم در آغوش گرفته است. کمی آن‌طرف‌تر، پسربچه‌ای از گوشه پنجره سرک می‌کشد. وقتی می‌پرسم اسمت چیست، با شیرینی کودکانه‌اش می‌گوید: «نیهاد». همین لحظه‌های ساده برایم خاطره‌انگیزند.
هوای پاییزی گیلان با طراوت بی‌نظیرش و قطرات آرام باران از ما پذیرایی می‌کند. محو زیبایی طبیعت می‌شوم؛ برگ‌های زرد آبان‌ماه که با وزش باد رقص‌کنان بر زمین می‌افتند، لباس‌های آویزان بر بند رخت، چکمه‌های گِلی کنار در خانه‌ها، لهجه‌های شیرین محلی، دست‌های کارکرده و چهره‌های آفتاب‌سوخته؛ همه برایم جلوه‌ای از زیبایی‌های ساده زندگی هستند.
با گوشی چند عکس از مناظر اطراف می‌گیرم و به گفت‌وگوی مرد و زنی گوش می‌دهم که مشغول پاسخگویی به پرسش‌های مأمور سرشماری هستند. گاهی با احتیاط جواب می‌دهند، گاهی گله‌مندند و زمانی نیز دغدغه‌ها و مطالباتشان را مطرح می‌کنند. هر کدام از این واکنش‌ها گوشه‌ای از واقعیت زندگی مردم را نشان می‌دهد.
آمارگیری که تمام می‌شود، سراغ مرغ و خروس‌ها می‌روم و چند عکس می‌گیرم. به هر زحمتی که شده، یکی از اردک‌ها را در آغوش می‌گیرم و از این اتفاق سادده حسابی ذوق می‌کنم!
خانمی که دقایقی پیش با او صحبت کرده بودم، می‌گوید کمی صبر کنید. به سمت لانه مرغ‌ها می‌رود و لحظاتی بعد با یک تخم‌مرغ برمی‌گردد. آن را به من می‌دهد و می‌گوید: «شرمنده، فقط همین یکی بود!»
من اما چقدر خوشحال می‌شوم؛ از این هدیه کوچک اما باارزش و از این همه مهر و بی‌ریایی. تخم‌مرغ را با قدردانی می‌پذیرم، خداحافظی می‌کنم و دستی هم برای نیهاد کوچک تکان می‌دهم.
باران آرام‌آرام شدت می‌گیرد، اما عملیات سرشماری همچنان ادامه دارد...
و من با تمام خستگی، هنوز مشتاق ادامه این همراهی‌ام؛ چون برای من سرشماری فقط مجموعه‌ای از پرسش‌ها و پاسخ‌ها نیست؛ فرصتی است برای دیدن زندگی از نزدیک، شنیدن صدای مردم و لمس مهربانی‌های بی‌ادعا؛ خاطراتی که شاید در هیچ جدول و گزارشی جای نگیرند، اما تا همیشه در ذهن و دل باقی می‌مانند.

(*پژوهشگر علوم اجتماعی و کارشناس مسئول اطلاع رسانی و تبلیغات ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن ثبتی مبنا 1405 استان گیلان)